Wissenswertes
Microplastics
Microplasticdeeltjes kleiner dan 5 mm vormen een toenemende bedreiging voor aquatische ecosystemen. Hun bronnen zijn divers, waarbij rioolwaterzuiveringsinstallaties zijn geïdentificeerd als belangrijke routes voor de instroom van microplastics in zeeën. In rioolwaterzuiveringsinstallaties doorloopt afvalwater verschillende zuiveringsstappen, maar niet alle microplasticdeeltjes kunnen effectief worden tegengehouden. Een deel van deze deeltjes wordt met het gezuiverde water in rivieren en uiteindelijk in zee geloosd. Op de afbeelding ziet u een microscoopopname van dit slijpwater. (Vrije Universiteit Berlijn) Door de adsorptie-eigenschappen van microplastics hechten verontreinigende stoffen zoals persistente organische polluenten (POP's) zich aan hun oppervlak. Deze eigenschap maakt microplastics tot een „magneet“ voor verontreinigende stoffen, die zich in de mariene voedselketen kunnen ophopen. In het water drijvende microplastics worden opgenomen door tal van mariene organismen, van zoöplankton tot grotere vissen, waardoor schadelijke stoffen zich in levende organismen kunnen ophopen.
Met name het vermogen van microplasticdeeltjes om cellen te passeren maakt het mogelijk dat zij doordringen in de organen van zeeorganismen. In studies is aangetoond dat microplastics in de lever van vissen terecht kunnen komen, waar ze zich ophopen en mogelijk toxische effecten veroorzaken. De ophoping van microplastics en geadsorbeerde verontreinigende stoffen in de lever kan leiden tot ontstekingsreacties, verstoorde stofwisselingsfuncties en een aantasting van het voortplantingsvermogen.
Naast het milieurisico van de microplasticdeeltjes zelf kunnen ook chemische verbindingen uit de deeltjes aan het water worden afgegeven en zo in het milieu terechtkomen. Het gaat onder meer om stoffen die bij de productie van kunststof worden gebruikt, zoals weekmakers en andere hulpstoffen. Door het grote oppervlak van de plasticdeeltjes wordt de overdracht van dergelijke verbindingen naar het omringende water bevorderd. De lozing van zulke, meestal organische, verbindingen in de waterkringloop moet in het algemeen worden vermeden, omdat milieurisico's nauwelijks kunnen worden ingeschat en rioolwaterzuiveringsinstallaties ze meestal slechts ontoereikend kunnen verwijderen.
Waarom actieve kool?
Om ook dit milieurisico te beperken, zijn laboratoriumstudies uitgevoerd door AFIN-TS GmbH, waarbij het gebruik van actieve kool voor de verwijdering van organische verbindingen in het KOSKINO-filter werd onderzocht. Actieve kool heeft de eigenschap een groot spectrum aan organische verbindingen te kunnen opnemen en deze zo uit water te verwijderen. In de studies werden slijpwatermonsters met verschillende hoeveelheden actieve kool behandeld en na een vastgestelde inwerktijd geanalyseerd. De monsters werden onderzocht met vloeistofchromatografie gekoppeld aan hoge-resolutie en hoge-nauwkeurigheids-massaspectrometrie (LC-HRAM-MS/MS) in een non-target screeningbenadering. In deze proeven kon worden aangetoond dat toevoeging van actieve kool aan het slijpwater leidt tot een significante reductie van het gehalte aan organische verbindingen. Daarbij werd ook een optimale hoeveelheid voor toepassing in het KOSKINO-systeem bepaald. De actieve kool kan hier, net als de microplasticdeeltjes, via het filter worden opgevangen en correct worden afgevoerd.
